Sodeco kostentellers

CAM00839
Een selectie kostentellers zoals de PTT die leverde aan abonnees

Nog tot ver in de jaren tachtig had nog niet iedereen een eigen telefoon. Meestal liep je dan naar de buren om daar even te bellen. En vaak was je niet de enige die dat deed. Met als gevolg dat de betreffende buurtbewoners mét telefoon het behoorlijk druk kregen met al die bellers. Om eenvoudig de kosten te verrekenen, konden zij bij de PTT een zogenaamde kostenteller aanvragen.

Techniek

Het is een op het oog simpel apparaat, maar er zit een mooie techniek achter. Kostentellers werden in de openbare automatische telefooncentrales gebruikt om de telefoonkosten te kunnen verrekenen. Een blok van meestal 100 compacte kostentellers (niet zoals op de foto) die heel dicht op elkaar geplaatst waren werd gefotografeerd. In de centrale werden voor het activeren van de tellers speciale kostentellerprikken gegenereerd, met een intervaltijd die afhankelijk was van het type gesprek. De spanningspuls werd ook naar buiten gegenereerd, via de a- en b-draad en de aarddraad. Hierdoor was het voor abonnees mogelijk om een munttelefoontoestel of een kostenteller zoals op bovenstaande foto te huren.

Tijdens een gesprek was de kostentellerprik niet hoorbaar. Was de prik wel te horen, dan was er meestal sprake van een beginnende kabelstoring. De teller is voorzien van twee hoogohmige spoelen, die beiden in serie staan met een condensator om de gelijkstroomweg te blokkeren. Als de stroom in beide spoelen gelijk is, zal het telwerk één positie omhoog gaan.

Door het principe van de spoelen te verstoren, is het in het verleden gelukt om gratis te bellen vanuit een telefooncel.

Wat betreft de kostentellerprik, dat was een wisselspanning van 110 volt. De fase werd met behulp van een transformator op de lijn gezet, waarbij twee spoelwikkelingen tegengesteld in serie geschakeld waren met de a- en b-draad van de gebruiker, zodat de 50 Hz brom niet hoorbaar was. De 0 werd op de aarddraad aangesloten. Met de komst van ADSL wordt het signaal vanaf 1 januari 2002 niet meer doorgegeven. Dit komt doordat beide technieken niet verenigbaar zijn.

Uitvoeringen

De foto bovenaan deze pagina toont de geleverde modellen in chronologische volgorde van links naar rechts, allemaal van het merk Sodeco uit Zwitserland. De zwarte is een exemplaar uit 1958 met een enkelvoudig telwerk, de latere modellen hebben optioneel ook een totaalteller.

CAM00840
Het typeplaatje van het model TZ3c/30
CAM00841
Het typeplaatje van het model 2TZuc
CAM00842
De gele sticker vermeld de productiedatum van het latere model kostenteller